loading-652296_1280

Odpowiedzialność spedytora za działania podwykonawców, czyli garść informacji o aktach staranności w działalności spedycyjnej.

Każdy doświadczony obserwator branży transportowej jest w stanie wskazać, mniej lub bardziej dokładnie, różnice pomiędzy umową przewozu i umową spedycji, między obowiązkami spedytora i przewoźnika. Wydawałoby się, że różnica ta jest na tyle istotna, że przygotowanie umowy spedycji czy wykonywanie usługi spedycyjnej nie powinno rodzić trudności. A jednak, rzeczywistość procesowa pokazuje, że wykonanie umowy spedycji wymaga szeregu aktów staranności, których znajomość i dochowanie może pozwolić spedytorowi na uniknięcie odpowiedzialności za działania podwykonawcy. W dzisiejszym artykule piszę o tym, na czym polegają te akty staranności. Zapraszam do lektury!

  1. Czym jest tzw. „usługa spedycyjna”?
  2. Czym różni się „usługa spedycyjna” od „usługi przewozowej”?
  3. Dlaczego umowa spedycji jest tak atrakcyjna?
  4. Brak winy spedytora przy wyborze przewoźnika.
  5. Spedytor zastępczy.

————————————————————————————————————————-

1.

Czym jest tzw. „usługa spedycyjna”?

Zgodnie z art. 794 § 1 k.c. przez umowę spedycji spedytor zobowiązuje się za wynagrodzeniem w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa do wysyłania lub odbioru przesyłki albo do dokonania innych usług związanych z jej przewozem. Przyjmuje się, że usług spedycyjna dotyczy w swej istocie organizacji przewozu, która może polegać m.in. na:

  • czynnościach podejmowanych w celu nadania przesyłki (w tym opakowanie towaru, oznaczenie paczek czy palet, załadunek na pojazd),
  • zorganizowania przewoźnika lub przewoźników, którzy fizycznie przetransportują przesyłkę z miejsca załadunku do miejsca docelowego (w tym organizacja ewentualnych przeładunków przesyłki),
  • czynnościach rozładunku przesyłki,
  • przygotowaniu dokumentów towarzyszących przewożonej przesyłce,
  • rozliczeniu kosztów załadunku, przewozu czy rozładunku przesyłki,
  • przeprowadzenie procedury odprawy celnej przesyłki.

Usługa spedycyjna może polegać na wykonaniu wszystkich lub części z w/w czynności, w szczególności może sprowadzać się wyłącznie do zorganizowania przewoźnika, który dokona faktycznego przewozu przesyłki na całości lub części umówionej trasy.

2.

Czym różni się „usługa spedycyjna” od „usługi przewozowej”?

W ramach umowy przewozu, zgodnie z art. 774 k.c., przewoźnik dokonuje przewiezienia rzeczy lub osób, w zamian za ustalone wynagrodzenie. W przypadku tzw. usługi przewozowej przewoźnik dokonuje samodzielnie (lub czesto za pomocą swojego podwykonawcy) fizycznego przemieszczenia przesyłki. Właśnie ten aspekt – zakres zobowiązania strony – odróżnia umowę przewozu od umowy spedycji. Spedytor nie dokonuje samodzielnie przewozu przesyłki, zaś gdyby zdecydował się samodzielnie przewieźć przesyłkę, należy traktować go – w prawach i obowiązkach – tak, jak przewoźnika (art. 800 k.c.).

3.

Dlaczego umowa spedycji jest tak atrakcyjna?

Zgodnie z art. 5 ustawy – Prawo przewozowe, przewoźnik może powierzać wykonanie przewozu innym przewoźnikom na całej przestrzeni przewozu lub jej części, jednakże ponosi odpowiedzialność za ich czynności jak za swoje własne (podobne uregulowanie znajduje się w art. 3 Konwencji CMR w odniesieniu do przewozów międzynarodowych). W przypadku umowy przewozu działania podwykonawców, którym przewoźnik zlecił wykonanie przewozu na całości lub części trasy, są traktowane jak działania samego przewoźnika. Oznacza to, że w przypadku uszkodzenia, ubytku, utraty przesyłki lub jej części, czy opóźnienia w wykonaniu przewozu, które nastąpiło z winy podwykonawcy, przewoźnik ponosi odpowiedzialność (wobec podmiotu uprawnionego, np. nadawcy czy odbiorcy) za skutki tych zdarzeń, nawet jeżeli podwykonawca przyjmie w umowie z przewoźnikiem tą odpowiedzialność na siebie. Przewoźnik ponosi zatem istotne ryzyko związane z działaniami swojego podwykonawcy.

A jak wygląda to w przypadku spedytora? W myśl art. 799 § 1 k.c. spedytor jest odpowiedzialny za przewoźników i dalszych spedytorów, którymi posługuje się przy wykonaniu zlecenia, chyba że nie ponosi winy w wyborze. Ustawodawca przewidując, że z samej istoty umowy spedycji spedytor będzie poszukiwał podmiotu trzeciego do wykonania faktycznego przewozu, umożliwił zwolnienie się z odpowiedzialności za działania tego przewoźnika stawiając jeden istotny warunek.

4.

Brak winy spedytora przy wyborze przewoźnika.

Dochodzimy do sedna sprawy. Dużą trudność na drodze sądowej sprawia stronom wykazanie, że spedytor nie ponosi winy przy wyborze przewoźnika. Cennych wskazówek dostarczają uzasadnienia wyroków wydawanych w sprawach, w których brak winy spedytora stanowił okoliczność sporną, którą sąd musiał rozstrzygnąć. Na co więc sądy zwracają uwagę? Można wyróżnić wiele okoliczności, jednakże najistotniejszymi i powtarzającymi się najczęściej są następujące kwestie (zakresy):

a) nawiązanie współpracy stron:

  • czy przewoźnik wykonywał dla spedytora uprzednio inne usługi przewozowe,
  • czy przewoźnik został polecony przez zaufaną osobę trzecią,
  • czy przewoźnik znany jest z tego, że specjalizuje się w przewozach danego rodzaju,

b) okoliczności osobiste dotyczące przewoźnika:

  • jak długo przewoźnik prowadzi działalność gospodarczą (czy jest długo obecny na rynku),
  • czy przewoźnik posiada zezwolenie za wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, ewentualnie licencji wspólnotowej na podjęcie i wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego,
  • czy przewoźnik posiada ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z krajowym lub międzynarodowym przewozem drogowym towarów,
  • czy przewoźnik obecny jest na giełdach transportowych (np. Trans lub TimoCom), a jeżeli tak, jakie opinie o tym przewoźniku zamieszczają użytkownicy giełd,
  • jaką ilość przewozów wykonuje przewoźnik w skali roku (czy jest to duży wolumen),
  • jakie doświadczenie mają pracownicy (kierowcy) przewoźnika (czy są to osoby posiadające odpowiednio długi staż pracy na tym stanowisku),

c) treść umowy spedytora z przewoźnikiem:

  • czy ustalone zostało miejsce pobytu, dane identyfikacyjne i stan techniczny pojazdu, którym ma być wykonany przewóz oraz kierowcy/-ów go obsługujących,
  • czy lokalizacja pojazdu jest monitorowana na bieżąco przy pomocy GPS-u,
  • czy umowa zakazuje zlecania przez przewoźnika przewozu dalszego (kolejnemu) podwykonawcy, ewentualnie czy zastrzegała obowiązek niezwłocznego poinformowania spedytora o zleceniu przewozu dalszemu przewoźnikowi,
  • czy przewoźnik lub jego kierowca zobowiązani są do utrzymywania kontaktu telefonicznego ze spedytorem, raportowania o miejscu pobytu pojazdu, jego postoju, stanu przesyłki,
  • czy w umowie przewidziane zostały obowiązki przewoźnika w zakresie wyboru miejsca postoju pojazdu (w celu zabezpieczenia przesyłki przed kradzieżą).

Pozytywna odpowiedź na powyższe pytania wydaje się być wystarczająca dla uznania, że wybrany przez przewoźnika spedytor jest osobą „godną zaufania”, a co za tym idzie, że spedytor dochował należytej staranności i nie można zarzucać mu winy w wyborze podwykonawcy. Alternatywnie, zawsze można przedstawić zleceniodawcy i uzyskać od niego akceptację co do osoby przewoźnika, co powinno definitywnie rozstrzygnąć kwestię braku winy spedytora.

Mamy omówioną już kwestię przewoźnika, którego spedytor wybrał do wykonania przewozu. Warto omówić jeszcze kwestię spedytora zastępczego, któremu spedytor podzleca wykonanie usług spedycyjnych.

5. 

Spedytor zastępczy.

Zakres obowiązków spedytora zastępczego może być identyczny lub węższy niż ten, który spedytor główny przyjął na siebie od swojego zleceniodawcy. Mechanizm włączenia spedytora zastępczego do wykonania umowy spedycji jest podobny jak w przypadku przewoźnika podwykonawcy. Spedytor główny, na podstawie umowy, zleca spedytorowi zastępczemu wykonanie całości lub części obowiązków związanych z organizacją danego przewozu. Spedytor ponosi odpowiedzialność za działania spedytora zastępczego, chyba że spełni przesłanki zwalniające go od odpowiedzialności, tj.:

  • wykaże brak winy przy wyborze spedytora zastępczego,
  • dodatkowo zawiadomi swojego zleceniodawcę o osobie spedytora zastępczego i jego miejscu zamieszkania (odpowiednio o siedzibie).

Z czego wynika drugi z powyższych obowiązków? Zgodnie z art. 796 k.c. do umowy spedycji stosuje się (z wyjątkami) odpowiednio przepisy o umowie zlecenia. W wypadku powierzenia wykonania zlecenia spedycyjnego tzw. spedytorowi zastępczemu odpowiedzialność spedytora zależy od tego czy zawiadomił zleceniodawcę o osobie i miejscu zamieszkania zastępcy. Jeśli tak uczynił, wówczas odpowiada jedynie za winę w wyborze (art. 738 § 1 k.c.). Jeśli natomiast spedytor zaniedba takiego zawiadomienia, wówczas odpowiada za czynności zastępcy jak za swoje własne (art. 474 k.c.), mimo że nie można mu przypisać błędu w wyborze.

Warto zatem pamiętać, że w odróżnieniu od przewoźnika, udział spedytora zastępczego w organizacji przewozu powinien zostać poprzedzony zawiadomieniem zleceniodawcy.

————————————————————————————————————————-

Rada autora:

Dla podmiotu, który zakłada korzystanie z pomocy podwykonawców – przy wykonywaniu translokacji przesyłki – umowa spedycji niesie z pewnością korzystne rozwiązania, umożliwiające przerzucenie odpowiedzialności na tego podwykonawcę za losy przesyłki. Warto pamiętać o odpowiednim sformułowaniu umowy ze zleceniodawcą i zachowaniu staranności przy wyborze podwykonawcy.

Dodaj bloga do ulubionych:
RSS
Facebook
Facebook
Google+
http://cmr24.pl/odpowiedzialnosc-spedytora-za-dzialania-podwykonawcow-czyli-garsc-informacji-o-aktach-starannosci-w-dzialalnosci-spedycyjnej/">
LinkedIn

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *