guy-690483_1280

Opóźnienie pociągu – co dalej?

W ostatnim artykule poruszony został temat odpowiedzialności przedsiębiorstwa kolejowego za śmierć lub zranienie podróżnego. Dziś będziemy rozważać, jakie konsekwencje ponosi przedsiębiorstwo kolejowe za opóźnienie lub nie podstawienie pociągu, czyli sytuacje znane każdemu podróżującemu koleją.

Jak zawsze na początek, spis treści:

1. Przepisy, przepisy, przepisy.

2. Zwrot kosztów biletu.

3. Odszkodowanie (art. 17 rozporządzenia).

4. Inne świadczenia.

5. Wyłączenia odpowiedzialności przedsiębiorstwa kolejowego.

6. Ważny wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

————————————————————————————————————————-

1.

Przepisy, przepisy, przepisy.

W przypadku każdego przewozu, wykonywanego pojazdem kołowym po drogach, pociągiem po torach czy statkiem po wodzie, nie da się ustalić uprawnień podróżnych bez sięgnięcia do przepisów regulujących dany typ przewozu. W przypadku przewozu kolejowego na terenie Polski zastosowanie znajdują unormowania zawarte w:

  • rozporządzeniu (WE) nr 1371/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007 r. dotyczące praw i obowiązków pasażerów w ruchu kolejowym,
  • ustawie z dnia 15 listopada 1984 r. – Prawo przewozowe.

Wejście w życie przepisów rozporządzenia z 2007 r. rozszerzyło oraz dopracowało niektóre uprawnienia podróżnych, tworząc swoisty minimalny zakres uprawnień gwarantowanych klientom przedsiębiorstw kolejowych. Zakres minimalnych gwarancji dotyczy m.in. następujących kwestii:

  • odpowiedzialność za śmierć podróżnego,
  • odpowiedzialność za zranienie pasażera,
  • odpowiedzialność za opóźnienie środka transportu,
  • wsparcie dla osób niepełnosprawnych korzystających z usług przewozów kolejowych,
  • obowiązki informacyjne przedsiębiorstwa kolejowego wobec podróżnych.

.

2.

Zwrot kosztów biletu.

Wspomniane rozporządzenie w dość osobliwy sposób reguluje uprawnienia pasażerów. Pierwsza sytuacja poddana omówieniu dotyczy przewidywanego opóźnienia środka transportu, wynoszącego co najmniej 60 minut. Przewidywane opóźnienie to takie, które można zakładać w oparciu o występujące okoliczności. Dla przykładu, jeżeli pociąg opóźnia się na stację początkową o ponad 60 minut, można przypuszczać, że co najmniej takie samo opóźnienie będzie miał na docelowej stacji podróży. Podobnie jest w przypadku uczestniczenia pociągu w wypadku z innym pojazdem (np. na przejeździe kolejowym) czy wykolejenia się jednostki. W takich sytuacjach przepisy w pierwszej kolejności przyznają podróżnemu prawo wyboru pomiędzy:

  • zwrotem pełnego kosztu biletu na warunkach, na jakich został opłacony (np. przy płatności kartą zwrot powinien nastąpić na techniczny rachunek bankowy przypisany do obsługi karty), jeżeli dalsza podróż jest bezcelowa, połączonym z zapewnieniem połączenia powrotnego do miejsca wyjazdu w najbliższym dostępnym terminie,
  • kontynuacją lub zmianą trasy podróży do miejsca docelowego w najbliższym dostępnym terminie,
  • kontynuacją lub zmianą trasy podróży do miejsca docelowego w późniejszym terminie dogodnym dla pasażera.

Co istotne, zapewnienie połączenia powrotnego czy zastępczego, w tym zastępczego w innym terminie, powinno nastąpić z zachowaniem warunków porównywalnych do ustalonych pierwotnie z podróżnym.

WAŻNE: Na żądanie pasażera przedsiębiorstwa kolejowe zaświadczają na bilecie, w zależności od sytuacji, że połączenie kolejowe:

  • uległo opóźnieniu lub
  • że opóźnienie doprowadziło do utraty połączenia albo
  • że połączenie zostało odwołane.

.

3.

Odszkodowanie (art. 17 rozporządzenia).

Pasażer może zażądać od przedsiębiorstwa kolejowego odszkodowania, w przypadku opóźnienia pomiędzy podanym na bilecie miejscem wyjazdu i miejscem docelowym. Podróżny nie może żądać odszkodowania, jeżeli skorzystał z opcji zwrotu kosztów biletu, o której mowa jest w ust. 2. Przepisy rozporządzenia określają minimalną wysokość odszkodowania, tj.:

  • 25 % ceny biletu w przypadku opóźnienia wynoszącego od 60 do 119 minut,
  • 50 % ceny biletu w przypadku opóźnienia wynoszącego 120 minut lub więcej,

którą każde przedsiębiorstwo kolejowe może ustalać samodzielnie w kwocie wyższej.

W przypadku roszczenia o odszkodowanie warto pamiętać, że:

  • odszkodowanie za opóźnienie oblicza się w stosunku do ceny, jaką pasażer faktycznie zapłacił za opóźnioną usługę,
  • gdy umowa transportu dotyczy podróży w obie strony, odszkodowanie za opóźnienie w podróży docelowej lub powrotnej obliczane jest na podstawie połowy ceny zapłaconej za bilet,
  • wskazane kwoty powinny być wypłacone nawet w przypadku braku poniesienia przez podróżnego szkody.

Odszkodowanie płatne jest w terminie miesiąca. We wniosku warto wskazać, że pasażer żąda odszkodowania w formie pieniężnej. W innym bowiem wypadku przedsiębiorstwo kolejowe może próbować spełnić świadczenie w innej formie (przepisy rozporządzenia mówią o kuponach lub innych usługach). Ustawodawca przewidział również próg maksymalny 4 euro, zwalniający przedsiębiorstwo kolejowe z obowiązku zapłaty odszkodowania. Mechanizm polega na tym, że w przypadku gdy kwota nie przekroczy określonego poziomu, przedsiębiorstwo kolejowe nie będzie musiało zapłacić odszkodowania. Kwota 4 euro to maksymalna wysokość progu, dlatego każdy przewoźnik może ją ustalić w dowolnie określonej niższej wysokości.

Kończąc rozważania na temat odszkodowania warto jeszcze zaznaczyć, że pasażerowi nie przysługuje prawo do odszkodowania, jeżeli:

  • został poinformowany o opóźnieniu przed zakupem biletu lub
  • jeżeli opóźnienie w wyniku kontynuacji podróży innym połączeniem lub poprzez zmianę trasy jest krótsze niż 60 minut.

.

4.

Inne świadczenia.

W przypadku opóźnienia przekraczającego 60 minut przedsiębiorstwo kolejowe powinno zapewnić:

  • posiłki i napoje odpowiednio do czasu oczekiwania, jeżeli są one dostępne w pociągu lub na stacji lub mogą zostać w rozsądnym zakresie dostarczone,
  • o ile jest to fizycznie możliwe, zakwaterowanie w hotelu lub innym miejscu oraz transport pomiędzy stacją kolejową a miejscem zakwaterowania w przypadkach konieczności pobytu przez jedną lub kilka nocy albo jeżeli niezbędny jest pobyt dodatkowy,
  • o ile jest to fizycznie możliwe, transport z pociągu do stacji kolejowej, do miejsca odjazdu zastępczego środka transportu lub do miejsca przeznaczenia, jeżeli pociąg został unieruchomiony na trasie.

.

5.

Wyłączenia odpowiedzialności przedsiębiorstwa kolejowego.

Przewoźnik jest zwolniony od odpowiedzialności, jeżeli odwołanie pociągu, jego opóźnienie lub utrata połączenia są spowodowane jedną z następujących przyczyn:

  • okoliczności zewnętrzne w stosunku do ruchu kolei, których przewoźnik mimo zastosowania niezbędnej w powstałej sytuacji staranności nie mógł uniknąć ani których skutkom nie mógł zapobiec,
  • wina podróżnego,
  • zachowanie się osoby trzeciej oraz jeśli przewoźnik mimo zastosowania nakazanej sytuacją staranności nie mógł uniknąć takiego zachowania się i którego skutkom nie mógł zapobiec.

Co ciekawe, w rozporządzeniu zastosowano zasadę odpowiedzialności za zachowania (działania czy zaniechania) innego przedsiębiorstwa kolejowego eksploatującego tę samą linię kolejową. Uproszczając zasady dochodzenia odszkodowania ustawodawca pozostawił przedsiębiorstwom kolejowym rozwiązywanie między sobą ewentualnych sporów o odpowiedzialność za skutki danego zdarzenia, zaś podróżnemu – uprawnienie do dochodzenia odszkodowania od przewoźnika, z którego usługi faktycznie skorzystał. Dzięki temu podróżny nie musi podejmować starań w celu ustalenia, który z przewoźników eksploatujących linię kolejową faktycznie zawinił.

.

6.

Ważny wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

W wyroku Trybunału (pierwsza izba) z dnia 26 września 2013 r. (wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Verwaltungsgerichtshof – Austria) – w postępowaniu wszczętym przez ÖBB-Personenverkehr AG (sprawa C-509/11) wskazano, że:

Artykuł 17 rozporządzenia nr 1371/2007 należy interpretować w ten sposób, że przedsiębiorstwo kolejowe nie ma prawa zawrzeć w swoich ogólnych warunkach przewozu klauzuli, na mocy której jest ono zwolnione z ciążącego na nim obowiązku przyznania odszkodowania za opóźnienie, jeżeli opóźnienie spowodowane jest działaniem siły wyższej lub jedną z przyczyn wymienionych w art. 32 ust. 2 przepisów ujednoliconych o umowie międzynarodowego przewozu osób i bagażu kolejami Konwencji o międzynarodowym przewozie kolejami z dnia 9 maja 1980 r., zmienionej protokołem wileńskim z dnia 3 czerwca 1999 r.

W uzasadnieniu wyroku Trybunał uznał, że żaden przepis rozporządzenia nr 1371/2007 nie pozwala na uznanie, że przedsiębiorstwa kolejowe są zwolnione z obowiązku przyznania odszkodowania, o którym mowa w art. 17 ust. 1 omawianego rozporządzenia (liczonego w oparciu o cenę biletu), jeżeli opóźnienie spowodowane jest działaniem siły wyższej. Odszkodowanie, o którym mowa w art. 17 rozporządzenia nr 1371/2007, jako że oblicza się je na podstawie ceny biletu, ma kompensować cenę zapłaconą przez pasażera w zamian za usługę, która nie została ostatecznie wykonana zgodnie z umową przewozu. Taka wykładnia jest poza tym zgodna ze sprawozdaniem wyjaśniającym do przepisów ujednoliconych o umowie międzynarodowego przewozu osób i bagażu kolejami (CIV), zawartym w dokumencie pt. „Sprawozdanie Urzędu Centralnego w sprawie rewizji Konwencji o międzynarodowym przewozie kolejami (COTIF) z dnia 9 maja 1980 r. oraz sprawozdania wyjaśniające dotyczące tekstów przyjętych przez Piąte Zgromadzenie Ogólne w dniu 1 stycznia 2011 r.” z dnia 1 stycznia 2011 r., zgodnie z którym „opóźnienia w ruchu pasażerskim stanowią typowy przypadek nienależytego wykonania umowy przewozu i w licznych systemach prawnych uzasadniają zmniejszenie wynagrodzenia za przewóz (cenę biletu).”

Wnioski z tego wyroku płyną dwa:

  • odszkodowanie za opóźnienie pociągu, polegające na zwrocie części ceny biletu, należy się także wtedy, gdy do powstania szkody powstało na skutek działania siły wyższej (np. trzęsienie ziemi),
  • w przypadku innych roszczeń odszkodowawczych, przedsiębiorstwo kolejowe może powoływać się na działanie siły wyższej, jako zwalniające z odpowiedzialności za powstałą szkodę.

.

Podsumowanie:

Unifikacja regulacji pasażerskiego transportu kolejowego przez instytucje unijne została połączona ze zwiększeniem zakresu ochrony podróżnego, który ze względu na charakterystykę usług kolejowych jest zdecydowanie bardziej narażony na niewykonanie zobowiązania przez przedsiębiorstwo kolejowe, niż odwrotnie. Za wprowadzeniem regulacji nie poszła jednak kampania informacyjna, która pozwoliłaby podróżnym na poznanie, dlaczego wprowadzone zmiany są dla nich korzystne i jakie uprawnienia im przysługują. Pożądaną sytuacją byłoby odzwierciedlenie wprowadzanych regulacji we wzroście jakości obsługi podróżnych, w tym przede wszystkim punktualności połączeń, jednakże powinno iść to w parze z obniżeniem minimalnego progu opóźnienia dla dochodzenia zwrotu części ceny biletu,  który obecnie – wynosząc 60 minut – stanowi dla przedsiębiorstw kolejowych swoisty bufor ochronny przed roszczeniami niezadowolonych podróżnych.

Sylwester Kasprzewski

Dodaj bloga do ulubionych:
RSS
Facebook
Facebook
Google+
http://cmr24.pl/opoznienie-pociagu-co-dalej/">
LinkedIn

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *